دیالیز و همودیالیز چيست؟!

(درج شده در ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۴)

نوشته شده توسط : دكتر محمد افشاريان جراح و متخصص بيماريهاي كليه و مجاري ادرار

دیالیز به فرایند مصنوعی دفع سموم و آب اضافی بدن گفته می‌شود. کلیه‌های ما به‌طور طبیعی مواد اضافی را از خون دفع می‌کنند و در واقع آن را تصفیه می‌کنند، اما کلیه برخی افراد دچار بیماری شده و در نتیجه نمی‌تواند عملکردی طبیعی داشته باشد. در نتیجه این امر چنین افرادی باید سموم بدن خود را از طریق دیالیز دفع کنند. به زبان دیگر، دیالیز نوعی جایگزین برای کلیه محسوب می‌شود. دیالیز ممکن است برای افرادی که کلیه آنها به‌طور موقت از کار افتاده است به کار رود. افرادی که کلیه‌هایشان برای همیشه از کار افتاده است نیز باید دیالیز شوند.کلیه یک فرد سالم به‌طور طبیعی میزان آب و املاح بدن را تنظیم می‌کند و مواد اضافی و سموم را از خون حذف می‌کند. کلیه ما علاوه بر این کارکرد، هورمون‌های خاصی را که برای بدن ضروری هستند تولید می‌کند. دیالیز توانایی تولید آن هورمون‌های ضروری را ندارد، بلکه فقط می‌تواند برخی وظایف کلیه، از جمله حذف مواد اضافی و سمی بدن، را انجام دهد.

ضرورت دیالیز چیست؟
در طول روز، حدود 1500 لیتر خون در بدن انسان توسط کلیه‌ها تصفیه می‌شود. اگر مواد سمی و اضافی بدن توسط کلیه‌ها از بدن دفع نشوند، انسان نمی‌تواند به زندگی خود ادامه دهد. افرادی که کلیه‌هایشان به درستی کار نمی‌کند یا به طور کلی از کار افتاده است دچار انباشتگی مواد سمی در بدن خود می‌شوند. اگر فرد دیالیز نشود، میزان این سموم آنقدر زیاد می‌شود که فرد به کما رفته و پس از مدتی می‌میرد.


همودیالیز و دیالیز صفاقی
هر بیمار با توجه به شرایط و نوع بیماری‌اش باید تحت یک درمان خاص قرار گیرد. تحقیقات نشان می‌دهند که نمی‌توان یک نوع دیالیز را برای همه بیماران تجویز کرد.

همودیالیز چیست؟
در این روش، خون در خارج از بدن بیمار تصفیه می‌شود. در واقع خون وارد یک دستگاه که دارای فیلترهای خاص است می‌شود و در آنجا تصفیه می‌شود. خون از طریق لوله‌های باریک و انعطاف‌پذیری که وارد رگ می‌شوند از بدن خارج شده و به دستگاه منتقل می‌شود. فیلترهای موجود در دستگاه در واقع کار کلیه‌ها را انجام می‌دهند. آنها مواد سمی خون را دفع می‌کنند. سپس خونی که تصفیه و پاک شده است توسط یک لوله دیگر دوباره وارد بدن بیمار می‌شود. در واقع با این روش، گویی بیمار به یک کلیه مصنوعی متصل شده است.
برای انجام همودیالیز، بیمار باید از قبل آماده شود. یکی از رگ‌های بیمار باید بزرگ شود تا لوله‌ها راحت‌تر وارد رگ شوند. این کار طی یک عمل جراحی صورت می‌گیرد. همودیالیز هفته‌ای 3 الی 4 ساعت زمان می‌برد. مدت زمان هر دوره بستگی به میزان سلامت کلیه‌ها و میزان مایعاتی است که در بدن بیمار جمع شده است. در اکثر مواقع همودیالیز در مراکز خاص و بیمارستان‌ها انجام می‌شود ولی در برخی موارد نیز این فرایند در خانه صورت می‌گیرد. افرادی که می‌خواهند در خانه خود همودیالیز شوند باید در این رابطه اطلاعات کافی داشته باشند و در عین حال دچار بیماری‌های دیگر نباشند. افرادی که علاوه بر اختلالات کلیوی بیماری‌های دیگری هم دارند ممکن است در طول فرایند همودیالیز دچار مشکلاتی شوند که حضور پرستاران و پزشک را در کنار آنها ضروری می‌کند.

دیالیز صفاقی چیست؟
در این روش یک محلول استریل و غنی از املاح و گلوکز وارد محفظه صفاقی، محفظه‌ای که در شکم اطراف روده قرار دارد، می‌شود. غشا و پوسته این محفظه عملکردی شبیه غشا نیمه نفوذپذیر دارد. شکم قسمتی بین سینه و ران‌ها است. معده، روده کوچک، روده بزرگ، کبد، کیسه صفرا، لوزالعمده و طحال در شکم قرار دارند. در روش دیالیز صفاقی، از توانایی طبیعی صفاق برای تصفیه خون استفاده می‌شود. در واقع روش دیالیز صفاقی از قسمت زیرین شکم برای تصفیه خون استفاده می‌کند.هر چند که دیالیز صفاقی به اندازه همودیالیز تاثیر گذار نیست، اما می‌توان از این روش برای مدت طولانی‌تری استفاده کرد. میزان آب و نمکی که توسط این روش تصفیه می‌شود تقریبا با روش همودیالیز برابر می‌باشد. دیالیز صفاقی را می‌توان در خانه نیز انجام داد. اما پیش از انجام دیالیز صفاقی بیمار باید تحت یک عمل جراحی انجام گیرد تا یک لوله کوچک در شکم او قرار گیرد. این لوله برای انجام عمل تصفیه ضروری است.روش دیالیز صفاقی برای افرادی که همودیالیز به نظرشان خیلی طولانی و خسته کننده می‌آید، مانند افراد کهنسال، کودکان و نوزادان، بسیار مناسب است. این روش را حتی می‌توان در حال سفر و یا در حال حرکت نیز انجام داد. به همین دلیل افراد پر مشغله‌ای که باید در محل کار خود حاضر شوند نیز از این روش بهره بیشتری می‌برند.

دیالیز نمی‌تواند  جایگزین کامل کلیه‌هاباشد

هر چند که دیالیز برای افرادی که کلیه‌هایشان از کار افتاده است روشی خوب و حتی ضروری است، اما این روش کارایی کلیه‌ها را ندارد. علاوه بر این، بیمارانی که دیالیز می‌شوند باید مراقب میزان غذاها و نوشیدنی‌هایی که مصرف می‌کنند باشند. همچنین افراد دیالیزی باید همیشه داروهای خاصی مصرف کنند. خانم‌هایی که دیالیز می‌شوند نمی‌توانند باردار شوند. علت این امر بالا رفتن میزان مواد سمی در بدن آنها ایجاد اختلال در فرایند باروری است. خانم‌هایی که باردار می‌شوند باید در طول دوران بارداری بیش از سایر مواقع دیالیز شوند.

 

دیالیز به فرایند مصنوعی دفع سموم و آب اضافی بدن گفته می‌شود. کلیه‌های ما به‌طور طبیعی مواد اضافی را از خون دفع می‌کنند و در واقع آن را تصفیه می‌کنند، اما کلیه برخی افراد دچار بیماری شده و در نتیجه نمی‌تواند عملکردی طبیعی داشته باشد. در نتیجه این امر چنین افرادی باید سموم بدن خود را از طریق دیالیز دفع کنند. به زبان دیگر، دیالیز نوعی جایگزین برای کلیه محسوب می‌شود. دیالیز ممکن است برای افرادی که کلیه آنها به‌طور موقت از کار افتاده است به کار رود. افرادی که کلیه‌هایشان برای همیشه از کار افتاده است نیز باید دیالیز شوند.کلیه یک فرد سالم به‌طور طبیعی میزان آب و املاح بدن را تنظیم می‌کند و مواد اضافی و سموم را از خون حذف می‌کند. کلیه ما علاوه بر این کارکرد، هورمون‌های خاصی را که برای بدن ضروری هستند تولید می‌کند. دیالیز توانایی تولید آن هورمون‌های ضروری را ندارد، بلکه فقط می‌تواند برخی وظایف کلیه، از جمله حذف مواد اضافی و سمی بدن، را انجام دهد.

ضرورت دیالیز چیست؟
در طول روز، حدود 1500 لیتر خون در بدن انسان توسط کلیه‌ها تصفیه می‌شود. اگر مواد سمی و اضافی بدن توسط کلیه‌ها از بدن دفع نشوند، انسان نمی‌تواند به زندگی خود ادامه دهد. افرادی که کلیه‌هایشان به درستی کار نمی‌کند یا به طور کلی از کار افتاده است دچار انباشتگی مواد سمی در بدن خود می‌شوند. اگر فرد دیالیز نشود، میزان این سموم آنقدر زیاد می‌شود که فرد به کما رفته و پس از مدتی می‌میرد.


همودیالیز و دیالیز صفاقی
هر بیمار با توجه به شرایط و نوع بیماری‌اش باید تحت یک درمان خاص قرار گیرد. تحقیقات نشان می‌دهند که نمی‌توان یک نوع دیالیز را برای همه بیماران تجویز کرد.

همودیالیز چیست؟
در این روش، خون در خارج از بدن بیمار تصفیه می‌شود. در واقع خون وارد یک دستگاه که دارای فیلترهای خاص است می‌شود و در آنجا تصفیه می‌شود. خون از طریق لوله‌های باریک و انعطاف‌پذیری که وارد رگ می‌شوند از بدن خارج شده و به دستگاه منتقل می‌شود. فیلترهای موجود در دستگاه در واقع کار کلیه‌ها را انجام می‌دهند. آنها مواد سمی خون را دفع می‌کنند. سپس خونی که تصفیه و پاک شده است توسط یک لوله دیگر دوباره وارد بدن بیمار می‌شود. در واقع با این روش، گویی بیمار به یک کلیه مصنوعی متصل شده است.
برای انجام همودیالیز، بیمار باید از قبل آماده شود. یکی از رگ‌های بیمار باید بزرگ شود تا لوله‌ها راحت‌تر وارد رگ شوند. این کار طی یک عمل جراحی صورت می‌گیرد. همودیالیز هفته‌ای 3 الی 4 ساعت زمان می‌برد. مدت زمان هر دوره بستگی به میزان سلامت کلیه‌ها و میزان مایعاتی است که در بدن بیمار جمع شده است. در اکثر مواقع همودیالیز در مراکز خاص و بیمارستان‌ها انجام می‌شود ولی در برخی موارد نیز این فرایند در خانه صورت می‌گیرد. افرادی که می‌خواهند در خانه خود همودیالیز شوند باید در این رابطه اطلاعات کافی داشته باشند و در عین حال دچار بیماری‌های دیگر نباشند. افرادی که علاوه بر اختلالات کلیوی بیماری‌های دیگری هم دارند ممکن است در طول فرایند همودیالیز دچار مشکلاتی شوند که حضور پرستاران و پزشک را در کنار آنها ضروری می‌کند.

دیالیز صفاقی چیست؟
در این روش یک محلول استریل و غنی از املاح و گلوکز وارد محفظه صفاقی، محفظه‌ای که در شکم اطراف روده قرار دارد، می‌شود. غشا و پوسته این محفظه عملکردی شبیه غشا نیمه نفوذپذیر دارد. شکم قسمتی بین سینه و ران‌ها است. معده، روده کوچک، روده بزرگ، کبد، کیسه صفرا، لوزالعمده و طحال در شکم قرار دارند. در روش دیالیز صفاقی، از توانایی طبیعی صفاق برای تصفیه خون استفاده می‌شود. در واقع روش دیالیز صفاقی از قسمت زیرین شکم برای تصفیه خون استفاده می‌کند.هر چند که دیالیز صفاقی به اندازه همودیالیز تاثیر گذار نیست، اما می‌توان از این روش برای مدت طولانی‌تری استفاده کرد. میزان آب و نمکی که توسط این روش تصفیه می‌شود تقریبا با روش همودیالیز برابر می‌باشد. دیالیز صفاقی را می‌توان در خانه نیز انجام داد. اما پیش از انجام دیالیز صفاقی بیمار باید تحت یک عمل جراحی انجام گیرد تا یک لوله کوچک در شکم او قرار گیرد. این لوله برای انجام عمل تصفیه ضروری است.روش دیالیز صفاقی برای افرادی که همودیالیز به نظرشان خیلی طولانی و خسته کننده می‌آید، مانند افراد کهنسال، کودکان و نوزادان، بسیار مناسب است. این روش را حتی می‌توان در حال سفر و یا در حال حرکت نیز انجام داد. به همین دلیل افراد پر مشغله‌ای که باید در محل کار خود حاضر شوند نیز از این روش بهره بیشتری می‌برند.

دیالیز نمی‌تواند  جایگزین کامل کلیه‌هاباشد

هر چند که دیالیز برای افرادی که کلیه‌هایشان از کار افتاده است روشی خوب و حتی ضروری است، اما این روش کارایی کلیه‌ها را ندارد. علاوه بر این، بیمارانی که دیالیز می‌شوند باید مراقب میزان غذاها و نوشیدنی‌هایی که مصرف می‌کنند باشند. همچنین افراد دیالیزی باید همیشه داروهای خاصی مصرف کنند. خانم‌هایی که دیالیز می‌شوند نمی‌توانند باردار شوند. علت این امر بالا رفتن میزان مواد سمی در بدن آنها ایجاد اختلال در فرایند باروری است. خانم‌هایی که باردار می‌شوند باید در طول دوران بارداری بیش از سایر مواقع دیالیز شوند.
تعداد بازدید : 1136 بازدید
تعداد بازدیدکننده : 676 نفر
در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • «فریان طب» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • فریان طب از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • نظرات پس از تأیید منتشر می شوند.
نام
ایمیل
موبایل
متن دیدگاه

اطلاعات نویسنده مطلب

تصویر پروفایل

نام و نام خانوادگی
فریان طب
بالاترین سطح تخصص
تخصص
استان / شهر
تهران / تهران - سعادت آباد
تخصص ها
  • پزشک عمومی
مقالات برتر پزشکی
روش‌هاي نوين درمان تومورهاي مغزي
نوشته شده توسط : دكتر عليرضا زالي متخصص و جراح مغز و اعصاب
مقالات برتر پزشکی
دیالیز و همودیالیز چيست؟!
نوشته شده توسط : دكتر محمد افشاريان جراح و متخصص بيماريهاي كليه و مجاري ادرار
مقالات برتر پزشکی
خطرات ریفلاکــس ادراري
نوشته شده توسط : دکتر محمد رضا صفری نژاد جراح و متخصص بیماریهای کلیه و مجاری ادراری استاد دانشگاه
مقالات برتر پزشکی
انار و طب سنتي
نوشته شده توسط : دكتر سید مهدي ميرغضنفري پزشك و دكتراي تخصصي فيزيولوژي رئيس هيأت موسس انجمن تحقيقات طب سنتي ايران
مقالات برتر پزشکی
لطفا منتظر بمانید...